Alhoewel rugpijn iets alledaags is, bestaan er veel soorten rugpijn. Denk onder meer aan; acuut versus chronisch, rugpijn met en zonder aantoonbare oorzaak, 'behandelbare' rugpijn en 'onbehandelbare' enzovoort. Tussen deze verschillende indelingen is ook nog eens overlap mogelijk. Dus rugpijn is helemaal niet zo doorzichtig als je misschien zou vermoeden.

Lesje anatomie

Dat rugpijn complex en vaak onbegrepen is, komt misschien ook wel voort uit het feit dat onze rug een centrale plaats inneemt binnen ons lichaam. Bijna elke beweging die je maakt, raakt je rug. De anatomie van de rug is daarnaast vrij complex. Een snel lesje anatomie maakt duidelijk dat de wervelkolom bestaat uit zeven nekwervels, twaalf borstwervels, vijf lendenwervels en het heiligbeen. Tussen twee wervellichamen ligt telkens een tussenwervelschijf en deze 23 schijven verhogen de elasticiteit en de bewegingsmogelijkheden van de wervelkolom. De wervels zijn verder onderling verbonden door kleine facetgewrichten die aan de achterzijde als het ware dakpansgewijs over elkaar liggen.

Mogelijke oorzaken

• Slijtage & roken

Verouderingsverschijnselen zoals slijtage zijn heel natuurlijk en zullen bij ons allemaal optreden. In welke mate? Dat wordt - zover we nu weten - grotendeels bepaald door erfelijkheid en aanleg. Slijtage kan ook in de hand gewerkt worden door bijvoorbeeld zwaar lichamelijke arbeid. Maar komt minder voor dan we tot nu toe dachten. Wel is bekend dat roken heel slecht is voor onze tussenwervelschijven, die drogen daarvan uit waardoor ze aan veerkracht verliezen. Dat kan pijn geven.

• Houding of stress

Naast slijtage kennen we acute rugklachten, die je schijnbaar vanuit het niets overvallen. Spit is wellicht de beruchtste kwaal van allemaal. Het gaat hierbij om pijn die ' ineens'  in de onderrug schiet. Reguliere artsen denken dat de oorzaak gezocht moet worden in een eenzijdige spierverkramping van de lange rugspieren. Maar manueel therapeuten en osteopaten signaleren dat spit vaak ook optreedt na een periode van stress of vanwege een verkeerde houding waarvan je je meestal niet bewust bent.

• Verkeerde beweging

Acute rugpijn die uitstraalt naar het been, kan kenmerkend zijn voor hernia. In dat geval kan door een verkeerde beweging een tussenwervelschijf iets gaan uitstulpen, die uitstulping drukt vervolgens op de zenuwbanen die langs de wervelkolom lopen en dat doet pijn. Een hernia ontstaat zelden uit één verkeerde beweging: meestal ontwikkelt de pijn zich binnen enkele dagen en is een uitlokkend moment niet aan te geven. Een schrale troost: zeventig tot tachtig procent van de mensen verdwijnt die hernia spontaan.

• Duidelijke oorzaken

Rugpijn kent lang niet altijd een duidelijk oorzaak (zie hieronder). Maar soms is er wel een duidelijke medische oorzaak te vinden zoals een ontsteking aan een wervel of tussenwervelschijf. Ook reuma en andere reumatische aandoeningen, zoals de ziekte van Bechterew, kunnen rugpijn opleveren.

• Onbekend

Lage rugpijn komt niet alleen het meest voor, maar is soms ook lastig te behandelen. Dat komt omdat artsen soms geen duidelijke oorzaak voor de pijn kunnen vinden. En dus blijven mensen vaak (heel) lang aanmodderen. Lage rugpijn wordt vaak in verband gebracht met psychische kwalen (stress), verkeerde houding, menstruatie etc.

Wanneer is rugpijn chronisch?

Als rugpijn namelijk niet binnen 6 weken overgaat, wordt het chronisch genoemd.