gezondNU

De omvang van de Q-koorts uitbraak in Nederland is uniek. Nergens anders ter wereld zijn er in zo'n korte tijd zoveel mensen besmet met de Coxiella burnetii bacterie als in ons land. Dit dossier verschaft meer inzicht over symptomen, oorzaak en de natuurlijke behandeling van Q-koorts.

In Nederland is de infectieziekte sinds 2007 bij 3500 mensen geconstateerd. Voor artsen en microbiologen is het onbekend waarom de ziekte juist hier zo hevig toeslaat.
Q-koorts komt voor bij dieren, maar kan overslaan op mensen. U kunt de bacterie oplopen door het inademen van geïnfecteerde lucht. Ook rauwe melk en het eten van onvoldoende verhit maar besmet vlees kan leiden tot besmetting.

• Symptomen
• Oorzaak
• Voorkomen
• Politieke maatregelen
• Behandeling Q-koorts
• Behandeling Q-koorts natuurlijk
• Cijfers over Q-koorts
• Meer weten

Symptomen
Meer dan de helft van de mensen met Q-koorts heeft geen lichamelijke klachten. De ziekte is daarom niet altijd te herkennen. Wanneer er wel symptomen optreden, gebeurt dat gemiddeld twee tot zes weken na de besmetting. Er zijn een aantal klachten waaraan Q-koorts te herkennen is:

* griepachtige symptomen;
* hevige hoofdpijn, hoge koorts en een longontsteking met droge hoest en pijn op de borst;
* overgevoelige reactie op zonlicht;
* leverontsteking of gedeeltelijk (maar permanent) gezichtsverlies;

Bij chronische Q-koorts
* ontsteking aan het hart
* vermoeidheid

Bovenstaande klachten zijn ook symptomen bij andere ziektebeelden, waardoor de diagnose Q-koorts vaak lastig is. Een enkele keer ontwikkelt de infectie zich tot een chronische aandoening. Dit gaat vaak gepaard met een ontsteking aan het hart. De chronische variant van Q-koorts komt meestal voor bij mensen met een afweerstoornis en bij mensen met hartklachten. Ook zwangere vrouwen lopen meer risico op een chronische variant.

Veel mensen die geïnfecteerd waren met Q-koorts, zijn achteraf nog lang moe.

Opvallend is dat  mannen vaker de bacterie oplopen dan vrouwen. En dat een kwart van de vrouwen die Q-koorts krijgt, een jaar later nog steeds klachten heeft (bij mannen maar vijftien procent). Ook mensen die roken krijgen vaker Q-koorts.

Oorzaak
In 1935 beschreef Edward Holbroock Derrick de Q-koortsinfectie voor het eerst bij medewerkers in een slachthuis in Queensland (Australië). De oorzaak van de ziekte was toen onbekend. Hij noemde het verschijnsel 'query fever', vandaar de naam Q-koorts.

In Nederland zijn geïnfecteerde melkgeiten en melkschapen de bron van de besmetting bij mensen. Vooral tijdens de lammerperiode van geiten en schapen (in de periode van februari tot mei) neemt de kans op infectie toe. Dit komt omdat voornamelijk vruchtwater en de moederkoek van besmette dieren grote hoeveelheden Q-koorts bacteriën bevatten. De bacterie komt ook voor in de melk, mest en urine van het vee. Huisdieren zoals honden en katten, maar ook vogels kunnen aangestoken worden met de infectieziekte en de bacterie overdragen op mensen. In Nederland zijn hier echter nog nauwelijks gevallen van bekend.

Dieren zijn besmettelijk zolang zij de bacterie bij zich dragen. Voornamelijk in het zuiden van Nederland waar veel boerderijen zijn, komt besmetting met de bacterie regelmatig bij mensen voor. Mensen die in de buurt wonen van een geïnfecteerd bedrijf lopen daarom het meeste risico.

De ziekte wordt niet van mens op mens overgedragen. De mensen die Q-koorts opliepen, kunnen dus gewoon blijven werken en kinderen mogen naar school of kinderdagverblijf.

Voorkomen
Besmetting met de Q-koorts bacterie is niet te voorkomen aangezien de bacterie onder andere via de lucht wordt verspreid en ingeademd.

Als u zwanger bent of last heeft van uw hart, doet u er goed aan om direct contact met melkgeiten en schapen te voorkomen. Zwangere vrouwen hebben meestal geen klachten tijdens de infectie, maar lopen wel meer risico op chronische Q-koorts, vroeggeboorte, een misskraam en aangeboren afwijking bij het kind. Woont u in een risicogebied? Wees dan extra alert op klachten die horen bij de Q-koortsinfectie, zoals koorts met hoofdpijn of hoesten. Mocht u twijfelen of u geïnfecteerd bent met de bacterie, ga dan tijdig naar de huisarts. Vermijd tot slot de consumptie van rauwe melk of rauwe melkproducten. De bacterie wordt pas inactief door pasteurisatie of koken.

Woont u in een risicogebied? Wees dan extra alert op klachten die horen bij de Q-koortsinfectie, zoals koorts met hoofdpijn of hoesten. Mocht u twijfelen of u geïnfecteerd bent met de bacterie, ga dan tijdig naar de huisarts. Vermijd tot slot de consumptie van rauwe melk of rauwe melkproducten. De bacterie wordt pas inactief door pasteurisatie of koken.

Volgens natuurarts Johan Bolhuis verkleint gezonde voeding en een goede nachtrust de kans op infecties in het algemeen. Of deze maatregelen ook werken ter preventie van specifiek de Q-koortsinfectie, is hem niet bekend.

Politieke maatregelen
Nederland probeert de Q-koorts in te dammen door alle dieren verplicht te vaccineren. Ook de hygiënestandaard in de stallen is verhoogd. Verder is eind 2009 besloten alle drachtige geiten, schapen, bokken en rammen op besmette bedrijven aan de hand van injecties te doden.
Tot 1 juli 2010 mag er met de geiten niet gefokt worden. Pas dit jaar wordt duidelijk of deze maatregelen zullen helpen.

Behandeling Q-koorts
Als u de diagnose Q-koorts heeft, krijgt u een antibioticumkuur van twee tot drie weken. Helaas kunt u ook na de Q-koorts lang last houden van vermoeidheid. Die vermoeidheid verdwijnt uiteindelijk wel maar is niet te behandelen met de reguliere geneeskunde.

Behandeling Q-koorts natuurlijk
gezondNU vroeg natuurarts Johan Bolhuis of er binnen de alternatieve geneeswijzen een mogelijkheid is om de vermoeidheid te verhelpen.

Volgens Bolhuis zijn er geen bewijzen dat natuurlijke middelen helpen bij de behandeling van de Q-koortsbacterie. Hij raadt dan ook de reguliere behandeling aan. Hij benadrukt dat middelen als probiotica, vitamine D3, lauricidin, lactoferrine en groene thee extract mogelijk de effectiviteit van de antibiotica vergroten

Bij Q-koorts is er vaak sprake van hevige vermoeidheid. Volgens Bolhuis kan na een infectie sprake zijn van een hormonale verstoring. Hierbij kan er een tekort zijn aan cortisol of een tekort aan dehydroepiandrosteron. Dit laatste veroorzaakt een uitputting van de bijnieren. Bij een dergelijke hormonale verstoring kunnen homeopathische middelen als Ashwagandha en Ribes Nigrum helpen. Andere natuurlijke middelen tegen vermoeidheid zijn NADH, ginseng, l-carnitine en co-enzyme Q10.

Bij chronische Q-koorts is er een jarenlange behandeling met antibiotica nodig. Een voordeel is dat u na een besmetting meestal resistent bent voor de bacterie. Volgens Bolhuis hebben mensen een sterk zelfhelend vermogen, waardoor volgens hem een korte periode antibiotica meestal voldoende is. Het is dan wel belangrijk met behulp van probiotica de darmflora weer aan te vullen. Bij de chronische Q-koorts is het verder bekend dat de ziekte na tien of twintig jaar terug kan komen.

Cijfers  over Q-koorts
Sinds 2007 hebben 3500 mensen Q-koorts opgelopen. In 2010 zijn er 274 meldingen van mensen met Q-koorts bekend bij de GGD, 160 mensen hadden hun eerste ziektedag in 2010. Er zijn 11 mensen aan de chronische variant van de Q-koorts overleden. Zij hadden al een verzwakte gezondheid. Volgens deskundige is het werkelijke sterftecijfer waarschijnlijk hoger. De piek van het aantal besmettingen moet nog komen. Deze ligt doorgaans in de maanden mei en juni.

Om de behandeling van patiënten beter te organiseren en meer kennis over effectieve behandelwijzen te verzamelen is er vorig jaar een specifieke polikliniek voor Q-koorts ingericht. In april 2010 is de tweede Q-koorts-poli geopend in Nijmegen. Zij richten zich voornamelijk op de specialistische zorg voor de chronische variant van de ziekte en op mensen met een acute vorm van Q-koorts.

Voor meer informatie over Q-koorts kunt u terecht op de site qkoortsinnederland.nl. Ook hebben wij enkele nieuwsberichten over de Q-koorts infectie verzameld.

Meer weten
Lees hier eerder verschenen nieuwsberichten over de Q-koorts.

Niemand weet nog wat Q-koorts is
Q-koorts steekt de kop weer op
Vroege piek in aantal gevallen Q-koorts
Expertisecentrum voor complexe Q-koorts patiënt
Besmette bedrijven Belgische grensstreek
Nijmeegs ziekenhuis opent Q-koortspoli
Q-koorts bij zwangere vrouwen
Klink steunt patiëntennorganisatie
Omgeving van invloed op verspreiding Q-koorts
Q-koortsbacterie in melk na vaccinatie
RIVM verwacht meer Q-koortspatiënten