Wat is vogelgriep?

Vogelgriep, ook wel vogelpest genoemd, is een verzamelnaam voor griepvirussen die voornamelijk onder vogels voorkomen. De vogelgriep die nu wereldwijd voor besmetting zorgt, wordt veroorzaakt door het virus H5N1. Deze letters en cijfers duiden de variant van het virus aan. Zo overleed in 2003 in Nederland een dierenarts aan de variant H7N7. H5N1 is een griepvirus dat dodelijk is voor vogels en door deze dieren ook op mensen overgebracht kan worden.

Hoe wordt de ziekte overgebracht?

Door contact via lichaamsvocht en door uitademing. Vooral de mest van vogels is een grote besmettingshaard. Het virus kan daar maanden lang overleven. Om er echt ziek van te worden, is intensief contact met besmet pluimvee(uitwerpselen) nodig. De incubatietijd van het virus bedraagt drie tot zeven dagen.
Het virus is trouwens alleen overdraagbaar van vogel op vogel en van vogel op mens. Of ook andere (huis)dieren dan vogels het virus kunnen overdragen, is nog onduidelijk. Wel is duidelijk dat mensen elkaar niet kunnen besmetten. Onlangs is ontdekt dat het vogelgriepvirus alleen cellen in het onderste deel van de menselijke luchtwegen kan infecteren. De meeste griepvirussen worden overgebracht door hoesten en niezen en daarvoor gebruiken we het bovenste deel van de luchtwegen. Daarom is de kans dat mensen het op elkaar overbrengen nihil. De kans op besmetting is voor de meeste mensen sowieso erg klein. Want om besmet te raken met het virus, is intensief contact met besmette dieren nodig.

Is besmetting te voorkomen?

Niet helemaal, maar u kunt de kans wel zo klein mogelijk maken door gezond te leven. Eet veel vers fruit (bij voorkeur bessen), neem dagelijks multivitaminen in en twee tot drie gram vitamine C en zorg voor voldoende slaap en ontspanning. Vermijd daarnaast direct contact met pluimvee. Niet alleen de beesten, ook hun mest, veren en dons. De dieren die het meest bevattelijk zijn voor vogelgriep zijn kippen, eenden en kalkoenen. Ook een risico vormen parelhoenders, kwartels, fazanten, patrijzen, pauwen, ganzen, zwanen, consumptieduiven, struisvogels, emoes en nandoes. Hoewel zieke dieren meteen geruimd worden, zijn hun producten (zoals kipfilet en eieren) niet gevaarlijk en kunnen deze het virus niet overbrengen, mits ze goed gebakken of gekookt worden. Sommige mensen overwegen uit voorzorg virusremmers als Tamiflu te slikken. Deze kunnen griep eventueel voorkomen en zorgen ervoor dat het virus niet verder in het lichaam verspreid kan worden. Dit verkort de ziekteduur. Zolang er nog geen vogelgriep in Nederland is gesignaleerd, heeft het slikken van virusremmers weinig zin en zal de huisarts het ook niet voorschrijven. Op diverse internetsites worden deze virusremmers ook aangeboden, maar het kopen hiervan wordt afgeraden. De kans is groot dat u een nepmiddel treft.

Is er een vaccin tegen vogelgriep?

Dieren worden en masse ingeënt, voor mensen bestaat er nog geen vaccin. Vogels worden gevaccineerd met een vaccin dat bestaat uit een onschadelijk gemaakte versie van een nauw verwant virus. Dat beschermt ze niet alleen tegen H5N1, maar ook tegen andere, aanverwante virussen. Het menselijk immuunsysteem zit anders in elkaar en daarvoor moet een specifieker vaccin worden gevonden. Wetenschappers zijn daarmee druk bezig, maar zolang er nog geen pandemie is uitgebroken, heeft het op de markt brengen daarvan weinig zin. Bij het uitbreken van een pandemie verandert de samenstelling van het virus en pas dan is duidelijk hoe het vaccin eruit moet komen te zien.  

Hoe is vogelgriep bij mensen te herkennen?

In eerste instantie lijken de symptomen op die van een gewone griep. Later gaat dit over in een virale longontsteking. Maar er zijn ook gevallen bekend waarbij het virus ook andere organen aantast. De meest voorkomende symptomen:
- hoge koorts
- hoesten
- pijnlijke keel
- vermoeidheid
- spierpijn
- pijn op de borst
- ooginfectie
- ademhalingsproblemen
- longontsteking
- diarree
- sufheid
Zodra u griepachtige verschijnselen krijgt, nadat u met pluimvee in contact bent geweest, neem dan meteen contact op met een arts. Net als bij een gewone griep, kunt u proberen het virus te bestrijden met antivirale middelen, zoals vlierbessenextract, lactofemine, Ken Jang en zoethoutthee. Meer hierover leest u in het artikel 'Natuurlijke middelen tegen griep' van natuurarts Johan Bolhuis uit het tijdschrift Ortho.

Wat moet u doen als u op vakantie gaat naar een land waar vogelgriep heerst? 

In elk geval hoeft dat geen reden te zijn om uw vakantie af te zeggen. Wel heeft de reisorganisatie ANVR een aantal adviezen opgesteld voor mensen die naar een land gaan waar vogelgriep is gesignaleerd. Zo is het verboden vogels en dierlijke producten daar vandaan mee te nemen. Vermijd tijdens de vakantie markten waar watervogels en pluimvee worden verhandeld. Was regelmatig uw handen als u zelf vogels of pluimvee bereidt en zorg dat het product goed gaar is. Dat laatste geldt ook voor vogelgerechten die u eet in restaurants. En probeer contact met vogeluitwerpselen te vermijden.

Wat gebeurt er als er in Nederland vogelgriep wordt vastgesteld?

Bij een uitbraak van het virus worden de dieren bij besmette bedrijven meteen geruimd. Net als de bedrijven in de naaste omgeving. Daarnaast zullen allereerst de mensen die het meeste risico lopen, dus kippenruimers, artsen en ambulancepersoneel, aan de Tamiflu gaan.

Meer informatie?

Meer gedegen informatie over vogelgriep vindt u onder andere op de volgende websites: www.ortho.nl en www.antiviraal.nl .