gezondNU

De drie baby’s die zijn overleden na een vaccinatie met het pneumokokkenvaccin Prevenar zijn volgens fabrikant Wyeth niet overleden door Prevenar. De vaccins zijn schoon. Is de dood van de drie baby’s een ongelukkige samenloop van omstandigheden die straks wordt afgedaan als wiegendood? Of is er sprake van apneu? En waarom meldde RIVM-directeur Roel Coutinho op tv dat er geen ernstige bijwerkingen van Prevenar bekend zijn, terwijl die gewoon geregistreerd staan in de bijwerkingendatabank van Lareb?

Vaccinproducent Wyeth gaat ervan uit dat het recente overlijden van drie zuigelingen na vaccinatie níet te wijten is aan het pneumokokkenvaccin Prevenar. De partij vaccins die op dinsdag 3 november in quarantaine werd geplaatst, is inmiddels chemisch en microbiologisch geanalyseerd en oké bevonden. Er zijn geen vervuilingen aangetroffen of andere afwijkingen. Ook de medische en klinische gegevens van de overleden baby’s vormen volgens Wyeth vooralsnog geen aanleiding om Prevenar in het beklaagdenbankje te zetten. Zo valt te concluderen uit een ‘statement’ op de website van de farmaceut.
De partij met nummer D66977 blijft voorlopig in quarantaine en zal pas worden vrijgegeven wanneer ook het RIVM het groene licht geeft. Het eindrapport wordt verwacht in de tweede helft van december, maar de producent neemt op haar website alvast een voorschot op de afloop. Insiders gaan ervan uit dat de sterfgevallen uiteindelijk zullen worden geëvalueerd als ‘wiegendood’, zoals min of meer gebruikelijk is bij dit soort tragische voorvallen. Dat tussen 16 en 24 oktober drie kinderen na vaccinatie overleden - waarvan twee uit één consultatiebureau (Harderwijk) - kan dan worden afgedaan als een zeer ongelukkige maar toevallige samenloop van omstandigheden.

Apneu na vaccinatie?
In minimaal een casus lijkt dit te kort door de bocht. Andrea de Vroom, ouder van de zes maanden oude Damian Gloudemans, had de moed om in de media uitgebreid haar verhaal te doen. Ook tegenover gezondNU speelde ze open kaart. Uit haar relaas valt op te maken dat de klassieke risicofactoren voor wiegendood bij Damian afwezig waren. In de herziene richtlijn ‘Preventie wiegendood’ uit 2008 worden diverse risicofactoren aangehaald. Sommige vallen meteen af, zoals opvang in een kinderdagverblijf omdat Damian thuis was. Maar ook relevante risicofactoren - slapen in buikligging/zijligging, passief roken en slapen in het bed van de ouders - kunnen worden weggestreept in het geval van Damian.
Zijn moeder trof hem in rugligging aan in zijn bedje, met het dekentje bij zijn voetjes. Dit krap twee uur na de vaccinatie. Damian voelde nog warm aan, maar ademde niet meer en had geen polsslag. Van zijn gezicht viel geen angst af te lezen, of paniek. “Het was alsof zijn toestand hem had overvallen”, aldus zijn moeder. Ze startte onmiddellijk een reanimatie, maar zonder het gewenste resultaat. Twee dagen later werd haar zoon hersendood verklaard.
Onverklaarbare dood? Op het eerste gezicht wel. Toch biedt de bijsluiter van Prevenar een aanknopingspunt. Een citaat uit de bijwerkingenparagraaf: “Bij zeer prematuur geboren baby’s (na of voor 28 weken zwangerschap) kunnen langere adempauzes dan normaal voorkomen gedurende 2-3 dagen na vaccinatie.” De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat in de bijsluiter van Infanrix-IPV+Hib - het vaccin dat Damian tegelijk kreeg met de Prevenar - een vergelijkbare passage is te vinden. Al wordt hier gesproken over ‘ademhalingsmoeilijkheden’. In de bijsluiter van het vergelijkbare Infanrix-IPV valt ook de medische term voor dit verschijnsel: ‘apneu’ ofwel tijdelijke ademstilstand. De relatie tussen vaccinatie en apneu vormt in ziekenhuizen aanleiding om prematuren na een inenting aan de ‘apneu-monitor’ te leggen. Deze monitor staat ook bekend als ‘bewakingsapparatuur wiegendood’.

89 Meldingen van apneu
Interessant is ook het rapport waarin de Gezondheidsraad bijwerkingen na vaccinatie uit de periode 1997-2001 evalueert. Hierin worden vijf meldingen beoordeeld van momenten van apneu na vaccinatie. Een citaat: “De commissie meent dat bij twee van de te vroeg geboren kinderen de stress van de vaccinatie waarschijnlijk de oorzaak is van het optreden van de apneu. (…) Het optreden van apneu na vaccinatie van te vroeg geborenen is ook in de wetenschappelijke literatuur beschreven.”
Terug naar Prevenar: zijn hiervoor in Nederland ooit meldingen gedaan van apneu? Jazeker. Tik in de openbare bijwerkingendatabank van Lareb maar eens de naam van het vaccin in. Dan blijkt dat tussen de invoering in het Rijksvaccinatieprogramma in 2006 en nú 89 meldingen zijn gedaan van ‘ademstilstand’, en niet alleen bij prematuren. Toegegeven: zo’n bijwerking kan ook zijn veroorzaakt door een gelijktijdig toegediend vaccin, bijvoorbeeld Infanrix-IPV+Hib. Bovendien wijst Lareb er terecht op dat een melding nog niet wil zeggen “dat de gemelde verschijnselen ook daadwerkelijk door het geneesmiddel veroorzaakt zijn”.
Damian was weliswaar ex-prematuur, maar bij zijn overlijden al zes maanden oud. Kon hij op dat moment nog extra gevoelig zijn voor apneu na vaccinatie? Volgens voormalig huisarts Jannes Koetsier, die zich het lot aantrekt van ouders die hun kind hebben verloren na vaccinatie, is dit “heel goed denkbaar”. Koetsier gelooft ook bij Damian niet in het wiegendoodscenario. “De apneu-hypothese acht ik heel plausibel”, zegt hij in een reactie. “Sterker: dit is het meest waarschijnlijke scenario.”

RIVM vergat bijwerkingen
Voorlopig blijft het wachten op het eindrapport van het RIVM. Maar de kans dat de eindconclusie wiegendood luidt, is groot omdat deze nu eenmaal het meest voor de hand ligt in het licht van de ‘traditie’. In de tussentijd kan het heel leerzaam zijn eens te neuzen in de bijwerkingendatabank van Lareb, met het trefwoord ‘Prevenar’. Daar komt u honderden alleen al in ons land gemelde mogelijke bijwerkingen tegen, al doet Prevenar het op dit punt niet slechter of beter dan andere vaccins. De gemelde bijwerkingen voor het peneumokokkenvaccin variëren van tamelijk onschuldig tot zeer ernstig en plaatsen de recente ‘Prevenar-statements’ van het RIVM in een ander daglicht. “Dit is een vaccin wat ongeveer, denk ik, door tachtig miljoen kinderen is ontvangen”, zei directeur Centrum Infectieziektebestrijding dr. Roel Coutinho op 6 november in het tv-programma Netwerk. “Dus 80 miljoen kinderen en er zijn geen ernstige bijwerkingen van gemeld.” Coutinho is óf niet goed op de hoogte óf vergat te melden dat bij Lareb wel ernstige bijwerkingen zijn geregistreerd.

Voor meer informatie: www.lareb.nl, www.meerwetenoverfreek.nl en www.degezondepatient.nl.